Tomris Uyar’ın Yürekte Bukağı Kitabında “Sınıfsal Dislokasyon” Teması
Aslında “sınıfsal yabancılaşma”nın bir türevi olan “sınıfsal dislokasyon”, türevi olduğu ifadenin Marksist literatürdeki alışıldık kullanımıyla bir anlamda benzerlik gösterse de aslında onun tam zıddını dile getirir. Sınıfsal yabancılaşma, işçi sınıfının kendi emeğinin ürünü ile arasındaki ilişkiye dair sahip olduğu yanlış yorumu ifade eder. Marksistler için işçi sınıfı bilinci, işçinin kendi elinden çıkan ürünün mülkiyetini olduğu […]
Dil Öğrenirken Kendinize Yapabileceğiniz En Büyük İyilik: Shadowing Tekniği
Dünyada keşfedilmiş olan bütün güzel şeylerin öyle ya da böyle dolaşıma girip yaygınlık kazandığını düşünmeye eğilimli olduğumu söyleyerek başlamak isterim. Internet’in bilginin yaygınlaşmasını bu denli kolaylaştırdığı çağımızda sadece açık kaynakları kullanarak hemen her şeye ulaşmanın mümkün olmasını tek kelimeyle büyüleyici buluyorum. Evet, insan bir şeyi öğrenmeyi gerçekten istiyorsa tek kuruş harcamadan ve herhangi bir uzmandan […]
Dönüşüm (Franz Kafka): Uzun Öykü İncelemesi
Gözlem ve Mavi Oktav Defterleri’nin 1912’de yayınlanmasını takiben 1912’de yazılıp 1915’te Leipzig’te basılan Dönüşüm Kafka’yı günümüz okurunun gözünde Kafka haline getiren ve belki de en çok okunan eseridir. Yazarın diğer öyküleri yine 1919’da okurla buluşan Ceza Sömürgesi ve Bir Köy Hekimi adlı kitaplarda derlenirken, bunları 1925-26 ve 27 yıllarında hepsi birer roman olarak basılan, sırasıyla, […]
Bu da Böyle Bir Mahpusluk: Umberto Eco’yla Aynı Metinde Kalmak
Birlikte hapis yatsanız gerçek esareti üretmiş olanın aslen dışarda özgürce geçirdiğinizi düşündüğünüz zamanlar olduğunun farkına varmanızı sağlayacak insanlar vardır. Söz konusu kişinin varlığına bir de çok sayıda kitap eşlik ediyorsa infaz sürecinin bir fantezi zamanına dönüşme ihtimali bile söz konusu olabilir. Kendisiyle birlikte hapse düşmeye değecek şu an aklıma gelen iki tip vardır. Bunlardan ilki […]
Baudelaire ve Sait Faik’e Göre Şairin Eleştirmen ve Toplum Karşısındaki Konumu
Charles Baudelaire’in Paris Sıkıntısı (Spleen) yanında yayınladığı tek şiir kitabı olan Kötülük Çiçekleri’nin (Les Fleurs de Mal) en beğenilen şiirlerinden biri “L’Albatros”tur. Şair bu şiirde denizlerin kralı konumundaki albatrosun denizcilerin eline düşüp de güverteye atıldıktan sonra içine düştüğü acıları konu alır. 1950 kuşağı Türk öykücüleri açısından bir öncü olan Sait Faik Abasıyanık, daha toplumcu gerçekçi […]
“Bir Küçük Resim” (Tahsin Yücel): Öykü İncelemesi
Tahsin Yücel, 1954 yılında Varlık Yayınevi tarafından yayınlanan ilk öykü kitabı Uçan Daireler’i takiben, 1955 senesinde Haney Yaşamalı adlı derlemeyi tamamlar. Bu kitap 1956 yılında Sait Faik Hikaye Armağanı’na layık görülecek, edebiyat kuramı ve göstergebilim çalışmalarıyla tanınan bu akademisyenin edebi dehadan da mahrum olmadığını açıklıkla ortaya koyacaktır. L’Imaginaire de Berbanos başlıklı doktora tezini Paris’te tamamlayan […]
Bir Özgürlük Söylemi Olarak Anlatının “Krizi”
İnsanlık uzun zamandır, özellikle 20. yüzyılın başından beri kendini krizlerle tanımlar vaziyette. Edmund Husserl’in 1936’da yayınlanan Avrupa Bilimlerinin Krizi ve Aşkınsal Fenomenoloji (Die Krisis der europäischen Wissenschaften und die transzendentale Phänomenologie) adlı eseriyle başlayıp sanatta temsil fikrinin krizine; görecilik tehlikesini savuşturamamaktan kaynaklı tarihselciliğin krizinden ahlak ve siyasetin krizine uzanan tuhaf bir buhranlar çağının içinden geçiyoruz. […]
“Ne Evet Ne Hayır” (Oğuz Atay): Öykü İncelemesi
1972 ve 1973 yıllarında, bir yıl arayla Tutunamayanlar ve Tehlikeli Oyunlar başlıklı romanlarını yayınlatan Oğuz Atay, bilinç akışı tekniğine eşlik eden keskin bir ironiyle Türk edebiyatına çok özgün bir ses katar. Yazarı ironik bir tavrı benimsemeye iten temel neden kendini aklı başında bir özne olarak gören kişilerin dışarıdan bakıldığında bu konumdan ne kadar da uzak […]
“Süt Payı” (Tomris Uyar): Öykü İncelemesi
50 kuşağı Türk öykücülük geleneğine özgü sesi yaratıcılık ve biçimsel yenilik anlamında epeyce beslemiş olan Tomris Uyar, 1979 yılında Yürekte Bukağı, 1986’da ise Yaza Yolculuk (Ada) adlı öykü kitapları üzerinden Sait Faik Hikaye Armağanı’na layık görülür. Bu inceleme yazısında kendisine odaklanacağımız “Süt Payı” adlı anlatı Yürekte Bukağı adlı kitapta yer alan diğer öykülerden hem daha […]
“Kediler” (Onat Kutlar): Öykü İncelemesi
1959 yılında 23 yaşındayken yazdığı tek öykü kitabıyla 1960 senesinde Türk Dil Kurumu ödülüne layık görülen Onat Kutlar daha sonra odağını sinema alanına kaydırmış, buna karşın kendinden sonraki öykücü kuşağı üzerinde derin tesirler bırakmayı başarmıştır. Türkiye’de büyülü gerçekçilik akımının öncüsü olarak anılmasına vesile olan İshak tam manasıyla rüya atmosferinde geçen dokuz öyküden oluşur. “Kediler” adlı […]